Recesja dziąseł: czym jest, jak jej zapobiegać i skutecznie leczyć?

Wielu z nas doświadcza nadwrażliwości zębów lub zauważa, że nasze zęby wydają się dłuższe niż kiedyś. Te objawy mogą wskazywać na recesję dziąseł – problem stomatologiczny, który dotyka znaczną część dorosłej populacji, a jego ignorowanie może prowadzić do poważniejszych konsekwencji dla zdrowia jamy ustnej.

W tym artykule przyjrzymy się bliżej recesji dziąseł, omówimy jej przyczyny, objawy, metody leczenia oraz przede wszystkim – sposoby zapobiegania.

Co to jest recesja dziąseł?

Recesja dziąseł to proces, w którym brzeg dziąsła, otaczający ząb, przesuwa się w stronę korzenia, odsłaniając jego powierzchnię. W rezultacie ząb wydaje się dłuższy, a jego korzeń, który normalnie powinien być chroniony przez dziąsło i kość, staje się widoczny. Jest to stan postępujący, który bez odpowiedniej interwencji może prowadzić do dalszego pogłębiania się problemu.

Główne przyczyny recesji dziąseł

Do najczęstszych czynników przyczyniających się do tego stanu należą:

1. Niewłaściwa higiena jamy ustnej: zbyt agresywne szczotkowanie zębów (zbyt duża siła, twarda szczoteczka, niewłaściwa technika) może fizycznie uszkodzić tkanki dziąseł, prowadząc do ich cofania się. Z drugiej strony, niewystarczająca higiena sprzyja gromadzeniu się płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego.
2. Choroby przyzębia (paradontoza): bakteryjne infekcje dziąseł i tkanek okołozębowych mogą prowadzić do zniszczenia kości i więzadeł utrzymujących ząb, co w konsekwencji powoduje recesję.
3. Palenie tytoniu: palacze są znacznie bardziej narażeni na choroby dziąseł i recesję, ponieważ nikotyna osłabia ukrwienie dziąseł i upośledza ich zdolność do regeneracji.
4. Bruksizm i wady zgryzu: nadmierne zaciskanie i zgrzytanie zębami (bruksizm) oraz nieprawidłowy układ zębów mogą prowadzić do przeciążeń i uszkodzeń tkanek dziąsłowych.
5. Predyspozycje genetyczne: niektóre osoby mają naturalnie cienkie dziąsła lub specyficzną budowę kości, co czyni je bardziej podatnymi na recesję.
6. Nieprawidłowo wykonane uzupełnienia: niewłaściwie dopasowane korony, mosty lub wypełnienia mogą drażnić dziąsła i przyczyniać się do ich cofania.
7. Zmiany hormonalne: wahania hormonalne, np. w ciąży, mogą zwiększać wrażliwość dziąseł.

Objawy, na które należy zwrócić uwagę

Recesja dziąseł często postępuje powoli i bezboleśnie, dlatego jej wczesne wykrycie bywa trudne. Do najczęściej występujących objawów należą:

• Zwiększona wrażliwość zębów: odsłonięte korzenie są bardziej wrażliwe na zmiany temperatury (zimne/gorące napoje i pokarmy) oraz słodki smak.
• Zęby wydają się dłuższe: wizualnie zęby mogą wyglądać na dłuższe niż wcześniej, ponieważ część korzenia staje się widoczna.
• Widoczne korzenie zębów: w zaawansowanym stadium można zauważyć odsłoniętą, ciemniejszą powierzchnię korzenia.
• Zmiana koloru lub tekstury dziąseł: dziąsła mogą być zaczerwienione, opuchnięte lub łatwiej krwawić podczas szczotkowania.
• Ból lub dyskomfort w okolicy dziąseł: może pojawić się ból, zwłaszcza przy jedzeniu lub szczotkowaniu.
• Próchnica korzenia: odsłonięte korzenie są bardziej podatne na próchnicę, ponieważ nie są pokryte twardym szkliwem.

Dlaczego recesja dziąseł jest groźna?

Poza dyskomfortem i estetyką, recesja dziąseł niesie ze sobą poważne zagrożenia:

• Zwiększone ryzyko próchnicy korzenia: odsłonięty korzeń nie jest chroniony szkliwem i jest bardziej podatny na próchnicę.
• Infekcje i utrata zębów: nieleczona recesja może pogłębić choroby przyzębia, prowadząc do rozchwiania, a nawet utraty zębów.
• Problemy estetyczne: widoczne korzenie i „długie” zęby mogą negatywnie wpływać na wygląd uśmiechu.

Leczenie recesji dziąseł

Leczenie recesji dziąseł uzależnione jest od stadium schorzenia oraz od specyfiki jego etiologii. Zawsze powinno być poprzedzone dokładną diagnostyką u stomatologa lub periodontologa.

1. Poprawa higieny jamy ustnej: edukacja pacjenta w zakresie prawidłowej techniki szczotkowania, używania miękkiej szczoteczki i nici dentystycznej.
2. Skaling i polishing (scaling and root planing): profesjonalne usuwanie kamienia i płytki nazębnej nad- i poddziąsłowo.
3. Leczenie nadwrażliwości: stosowanie specjalnych past, lakierów fluorowych lub zabiegów z użyciem lasera.
4. Korekta nieprawidłowych nawyków: leczenie bruksizmu (szyny relaksacyjne), korekcja wad zgryzu.
5. Leczenie chirurgiczne (przeszczepy dziąseł): w zaawansowanych przypadkach, gdy odsłonięcie korzenia jest znaczne, stosuje się procedury chirurgiczne mające na celu pokrycie odsłoniętych powierzchni korzeni. Najczęściej są to przeszczepy dziąseł (np. przeszczepy tkanki łącznej), które odtwarzają utracone tkanki.
6. Korekta nieprawidłowych wypełnień/uzupełnień: wymiana lub modyfikacja źle dopasowanych prac protetycznych.

Zapobieganie recesji dziąseł

Najlepszym sposobem na walkę z recesją dziąseł jest jej zapobieganie:

• Prawidłowa higiena jamy ustnej:
  • Używaj miękkiej lub średnio twardej szczoteczki.
  • Szczotkuj zęby delikatnymi, okrężnymi lub wymiatającymi ruchami, nie szoruj agresywnie.
  • Używaj nici dentystycznej lub irygatora codziennie.
  • Rozważ użycie płynu do płukania ust z fluorem.
• Regularne wizyty u stomatologa: przynajmniej raz na 6 miesięcy, a także profesjonalne czyszczenie zębów (skaling i piaskowanie). Pozwala to na wczesne wykrycie problemów i usunięcie kamienia nazębnego.
• Zdrowa dieta: ogranicz spożycie cukrów i kwasów, które sprzyjają próchnicy i erozji szkliwa.
• Unikanie szkodliwych nawyków: rzuć palenie. Jeśli zgrzytasz zębami, porozmawiaj ze swoim stomatologiem o szynie relaksacyjnej.
• Monitorowanie stanu dziąseł: regularnie sprawdzaj swoje dziąsła pod kątem zmian koloru, obrzęku czy krwawienia.

Podsumowanie

Recesja dziąseł to problem, którego nie należy lekceważyć, skutkować bowiem może szeregiem problemów stomatologicznych – od nadwrażliwości zębów, przez nasilające się ubytki, aż po ostateczne ich wypadnięcie. Jednak dzięki odpowiedniej profilaktyce i wczesnej interwencji stomatologicznej, można skutecznie zapobiegać jej rozwojowi i leczyć istniejące zmiany.

Pamiętaj, że zdrowy uśmiech zaczyna się od zdrowych dziąseł. Jeśli zauważyłeś u siebie któreś z wymienionych objawów, nie zwlekaj – umów się na wizytę ze swoim stomatologiem. Specjalista oceni stan Twoich dziąseł i zaproponuje najskuteczniejsze metody postępowania.